Legnica jest jednym z pierwszych miast w Polsce, w których nauka gry w szachy objęła uczniów wszystkich szkół podstawowych w klasach I-III. Legnicki projekt „Legniczanie dają mata” jest wciąż rozwijany.
Celem programu jest: „wsparcie wszechstronnego rozwoju uczniów – intelektualnego, społecznego, psychicznego i ogólnego, możliwość rozwoju w szczególności 2 z 9 rodzajów inteligencji człowieka, tj. logiczno–matematycznej i przestrzennej”.
Tak brzmi pierwszy tekst dotyczący tego programu, rozpoczętego w 2014 roku, upubliczniony przez portal Urzędu Miejskiego w Legnicy:
Urząd Miasta wdraża nowy, niezwykle interesujący projekt edukacyjny pod nazwą „Legniczanie dają mata”. Chodzi o szachową edukację uczniów najmłodszych klas (I-III) w 12 szkołach podstawowych. Projekt jest prekursorskim przedsięwzięciem w skali całego kraju.
Merytoryczne przygotowania rozpoczęły się już w styczniu tego roku. Wtedy właśnie rozpoczęło się, prowadzone przez Ośrodek Doradztwa Metodycznego i Doskonalenia Nauczycieli, szkolenie 24 nauczycieli, którzy zajmą się wpajaniem uczniom zasad i tajników gry w szachy. 26 czerwca odebrali oni certyfikaty ukończenia kursu.
Realizacja pilotażowego programu rozpocznie się tuż po wakacjach w nowym roku szkolnym 2014/2015. Nauczaniem gry w szachy na początek zostanie objętych do 30 proc uczniów klas pierwszych (ok. 470 osób). Każdy z uczestników programu będzie miał dwie godziny zajęć tygodniowo przez 10 miesięcy. Grupy składać się będą maksymalnie z 16 uczniów. Oczywiście, udział w tych zajęciach będzie dobrowolny. W ciągu trzech lat realizacji do programu będą włączane kolejne roczniki pierwszaków. [wersja VI.2014]
[wersja XI.2014] Urząd Miasta wdrożył nowy, autorski projekt edukacyjny pod nazwą „Legniczanie dają mata”. Chodzi o szachową edukację uczniów najmłodszych klas (I-III) we wszystkich 12 szkołach podstawowych. Nauką gry w szachy objętych zostało od września 675 uczniów, czyli blisko 52 proc wszystkich pierwszoklasistów. Są to zajęcia bezpłatne. Projekt jest prekursorskim przedsięwzięciem w skali całego kraju.
Do wsparcia tego pionierskiego projektu miasto zachęciło Fundację Polskiej Miedzi, która co roku udzieli dofinansowania w wysokości 50 tys. zł. Całkowity koszt szacowany jest na 150 tys. zł rocznie.
Nauczanie gry w szachy na różnych etapach edukacyjnych bardzo docenia między Unia Europejska. W wydanym w 2012 roku Oświadczeniu Pisemnym Parlamentu Europejskiego w sprawie wprowadzenia do systemów oświaty w Unii Europejskiej programu „Szachy w szkole” napisano m.in.: „Szachy są grą dostępną dla dzieci z każdej grupy społecznej, mogą przyczyniać się do osiągnięcia spójności społecznej i realizacji celów politycznych, takich jak integracja społeczna, zwalczanie dyskryminacji, zmniejszenie wskaźnika przestępczości czy nawet walka z różnymi rodzajami uzależnień. Bez względu na wiek dziecka szachy mogą poprawić jego koncentrację, zwiększyć cierpliwość i wytrwałość, a także rozwinąć inteligencję, zmysł twórczy, intuicję, pamięć oraz umiejętności analitycznego myślenia i podejmowania decyzji.”
Program obejmuje m.in. szkolenia dla nauczycieli, które odbywają się w Ośrodku Doradztwa Metodycznego i Doskonalenia Nauczycieli w Legnicy. Kursy szkoleniowe prowadzi Piotr Kowalak, pomysłodawca i koordynator projektu, działacz szachowy oraz dyrektor i trener szachowy Klubu Szachowego Miedź w Legnicy:
Relacja Gazety Wrocławckiej z 2014 roku.
W czerwcu, na koniec roku szkolnego, organizowany jest turniej dla wszystkich legnickich szkół. Oto relacje z roku 2018:
dami.tv.pl e-legnickie.pl-fotorelacje: 1, 2
Finałem IV edycji programu oświatowego „Legniczanie dają mata” była konferencja dyrektorów i nauczycieli legnickich szkół podstawowych poświęcona omówieniu realizacji projektu. W konferencji udział wzięła była już prezydent Legnicy Dorota Purgal, która cztery lata temu wspólnie z Piotrem Kowalakiem z Klubu Szachowego Miedź Legnica była orędowniczką tego aby właśnie Legnica przystąpiła do tego nowatorskiego w skali kraju projektu. Gościem wyjątkowym legnickiej konferencji odbywającej się w Sali Maneżowej Akademii Rycerskiej była arcymistrzyni szachowa Karina SZCZEPKOWSKA, która m.in. zagrała z dziećmi symultanę szachową.[e-legnickie.pl]
inne relacje: miedziowe.pl, legnica.naszemiasto.pl, sp1legnica.edupage.org, www.szkolneblogi.pl/blogi/jedynka-legnica, sp18.legnica.eu, czworka.legnica.pl.
wyniki turniejów legnickich: 2015, 2017, 2019
wyniki turniejów dolnośląskich: 2022, 2023, 2024, 2025
Zwieńczeniem pracy legnickich nauczycieli i uczniów jest udział w programie ogólnopolskim „Edukacja przez Szachy w Szkole„:
W hali RCS w Lubinie [13.VI.2018] został rozegrany finał dolnośląski szkół realizujący projekt „Edukacja przez szachy w szkole„. W Legnicy jest on nazwany „Legniczanie dają mata” i biorą w nim udział wszystkie legnickie placówki. W zawodach wystartowało 25 szkół i około 300 szachistów z klas I-III z całego Dolnego Śląska.
Legniczanie spisali się bardzo dobrze zdobywając wiele czołowych miejsc. W grupie chłopców z kl 1 zwyciężył Grzegorz Komendecki (SP 6), a brat Antoś zdobył złoto w klasach 2. Złoto wśród dziewczynek z klas 2 wywalczyła reprezentantka SP 19 Antonina Lipczyńska, a brąz Helena Wańkowicz z ZS Muzycznych. Kolejny medal zdobyła Małgorzata Miklosz z SP18 zajmując 2 miejsce wśród dziewczynek z klas 3. W klasyfikacji generalnej szkół brązowe medale wywalczyła reprezentacja SP 6 z Legnicy. W czołówce znalazły się ponadto: 4m- SP 19, 5m -SP 9, 7 m -SP 20, 8m -SP4, 9m- SP 18, 10m -SP16.
Warto dodać ze start około 100 osobowej reprezentacji młodych legnickich adeptów królewskiej gry był możliwy dzięki wsparciu UM Legnica który zorganizował przejazd tak licznej grupy. [e-legnickie.pl]
W roku 2019 w tym turnieju wystąpiło 468 młodych szachistów!
DZIĘKUJEMY!
♟♟♟
SPRAWOZDANIA Z WYKONANIA BUDŻETU MIASTA LEGNICY, dot. finansowania programu „Legniczanie dają mata”:
W okresie od września do grudnia 2014 roku realizowano legnicki program nauki gry w szachy w edukacji wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata” w roku szkolnym 2014/2015, na który wydatkowano kwotę 20.880,00 zł (100,00 %) [str.46; W rozdziale 80195 „Pozostała działalność”; ROK 2014].
Ośrodek Doradztwa Metodycznego w Legnicy we współpracy z Akademią Wychowania Fizycznego we Wrocławiu prowadzi ewaluację programu, która odnosi się do osiągnięcia poziomu zamierzonych rezultatów wśród uczniów uczestniczących w zajęciach realizowanego legnickiego programu nauki gry w szachy. W ramach realizacji zadania miasto zawarło dziesięć umów zleceń z nauczycielami na przeprowadzenie zajęć gry w szachy w wytypowanych szkołach, tj. w Szkołach Podstawowych Nr 1, Nr 4 i Nr 7 na 90 godzin zajęć, w Szkole Podstawowej Nr 9 na 120 godzin zajęć i w Zespole Szkół Muzycznych na 30 godzin zajęć. Razem zleceniobiorcy z uczniami klas pierwszych przeprowadzili zajęcia gry w szachy w 28 grupach w łącznej ilości 420 godzin [675 uczniów].
W 2015 roku realizowano legnicki program nauki gry w szachy w edukacji wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata”, na który wydatkowano kwotę 29.120,00 zł (99,62 %) [str.48; W rozdziale 80195 „Pozostała działalność”, ROK 2015], zgodnie z umową nr 45(2180)/FPM/2014 z dnia 9 kwietnia 2014 r zawartą pomiędzy Fundacją Polska Miedź S.A., a Gminą Legnica. Program był realizowany w 11 szkołach podstawowych oraz Zespole Szkół Muzycznych w Legnicy w klasach I i II. Nauczyciele prowadzili zajęcia w 89 grupach, do których uczęszczało 1.124 uczniów. Z darowizny Fundacji Polska Miedź S.A. wypłacane były wynagrodzenia nauczycieli prowadzących zajęcia w Szkołach Podstawowych Nr 1, Nr 4 i Nr 7 i Nr 9 oraz w Zespole Szkół Muzycznych.
W roku 2016 realizowano legnicki program nauki gry w szachy w edukacji wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata”, na który wydatkowano kwotę 135.000,00 zł (99,93 %) [str.48; W rozdziale 80195 „Pozostała działalność”; ROK 2016]. Program realizowany był w 11 szkołach podstawowych oraz Zespole Szkół Muzycznych w Legnicy na etapie edukacji wczesnoszkolnej w klasach I – III. Nauczyciele prowadzili zajęcia w 96 grupach, do których uczęszczało ponad 1.100 uczniów. Wypłacano wynagrodzenia dla nauczycieli prowadzących zajęcia w Szkołach Podstawowych Nr 4, Nr 6 i Nr 7, Nr 9 i Nr 19 oraz w Zespole Szkół Integracyjnych. Zadanie dofinansowano było darowizną z Fundacji KGHM Polska Miedź w Lubinie w kwocie 50.000,00 zł.
W 2017 roku kontynuowany był legnicki program nauki gry w szachy w edukacji wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata”, na który wydatkowano kwotę 96.480,00 zł (100,00 %). [str.58; W rozdziale 80195 „Pozostała działalność”; ROK 2017] oraz 43.990,89 zł. [str.48; W zakresie szkół podstawowych]. Program jest realizowany w 10 szkołach podstawowych oraz Zespole Szkół Muzycznych i Zespole Szkół Integracyjnych w Legnicy na etapie edukacji wczesnoszkolnej. Nauczyciele prowadzili zajęcia w 99 grupach, do których uczęszczało około 1.200 uczniów. Program dofinansowany był darowizną z Fundacji KGHM Polska Miedź w kwocie 50.000,00 zł.
W 2018 roku kontynuowany był legnicki programu nauki gry w szachy w edukacji wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata”, na który wydatkowano kwotę 119.071,65 zł (98,88 %). Program był realizowany w 10 szkołach podstawowych, Zespole Szkół Integracyjnych i Zespole Szkół Muzycznych w Legnicy na etapie edukacji wczesnoszkolnej. Nauczyciele prowadzili zajęcia w 86 grupach, do których uczęszczało 1.968 uczniów. Zadanie dofinansowane było darowizną z Fundacji KGHM Polska Miedź w Lubinie. [str.47, W dziale 801 „Oświata i wychowanie”; ROK 2018]
W 2018 roku kontynuowany był legnicki programu nauki gry w szachy w edukacji wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata”, na który wydatkowano 5.233,79 zł. [str.54, „W szkołach ponadgimnazjalnych i ponadgimnazjalnych specjalnych”]
W 2019 roku kontynuowany był legnicki programu nauki gry w szachy w edukacji wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata”, na który wydatkowano kwotę 129.137,95 zł (99,54%). Program jest realizowany w 10 Szkołach Podstawowych, Zespole Szkół Integracyjnych i Zespole Szkół Muzycznych w Legnicy na etapie edukacji wczesnoszkolnej. Zadanie dofinansowane było darowizną z Fundacji KGHM Polska Miedź w Lubinie. [str.50, W dziale 801 „Oświata i wychowanie”; ROK 2019]
W 2019 roku kontynuowany był legnicki programu nauki gry w szachy w edukacji w wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata”, na który wydatkowano 7.150,96 zł (94,71%). [str.57, „W szkołach ponadgimnazjalnych i ponadgimnazjalnych specjalnych”]
W 2020 r. kontynuowany był legnicki program nauki gry w szachy w edukacji wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata”, na który wydatkowano kwotę 34.795,50 zł (61,35 %). Program jest realizowany w 10 Szkołach Podstawowych, Zespole Szkół Integracyjnych i Zespole Szkół Muzycznych w Legnicy na etapie edukacji wczesnoszkolnej. [str.46, W dziale 801 „Oświata i wychowanie”; ROK 2020]
W 2020 roku kontynuowany był legnicki programu nauki gry w szachy w edukacji wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata”, na który wydatkowano kwotę 5.017,48 zł (100,00 %). Program jest realizowany w 10 szkołach podstawowych, Zespole Szkół Integracyjnych i Zespole Szkół Muzycznych w Legnicy na etapie edukacji wczesnoszkolnej. [str.51, „W szkołach ponadgimnazjalnych i ponadgimnazjalnych specjalnych”]
W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2014-2020 kontynuowany był projekt pn. „Legnicka edukacja dla przyszłości”, który swoim działaniem objął wszystkie 13 ogólnodostępne szkoły podstawowe. […] wydatkowano na […] nauki gry w szachy dla czwartoklasistów. [str. 56, 80195 „Pozostała działalność”]
Na rok 2021 zaplanowano (wydatki ogółem: 686.889.000,00): w dziale 801 „Oświata i wychowanie”. Kwotę 120.350,00 zł przeznacza się na kontynuację legnickiego programu nauki gry w szachy w edukacji wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata”. [str.27, W dziale 801 „Oświata i wychowanie”; ROK 2021]
Program „Legniczanie dają mata” został zaplanowany w budżecie na 2021 r., jednak ze względu na sytuację epidemiczną nie był realizowany. „Na 2021 rok zaplanowano kontynuację legnickiego programu nauki gry w szachy w edukacji wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata”. Ze względu na stan ogłoszonej epidemii zajęcia nie odbywały się. Wznowienie programu nastąpi od nowego roku szkolnego. Objętych nim jest 10 szkół podstawowych, Zespół Szkół Integracyjnych i Zespół Szkół Muzycznych w Legnicy na etapie edukacji wczesnoszkolnej.” [str.45, W dziale 801 „Oświata i wychowanie”; PÓŁROCZE 2021]
| Rok | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wydatki miasta Legnicy | 435.259.064,24 | 451.252.650,78 | 481.208.533,03 | 542.522.822,58 | 547.462.727,20 | 624.695.120,42 | 679.862.097,83 | 676.511.725,01 |
| Wydatki w dziale 801 „Oświata i wychowanie” | 166.142.851,89 | 167.055.836,90 | 168.093.883,11 | 173.098.184,81 | 189.322.314,40 | 210.286.741,89 | 206.824.824,43 | 218.633.794,37 |
| % wydatków na „Oświatę i wychowanie” | 38.17% | 37,02% | 34,93% | 31,91% | 32,82% | 35,82% | 30,42% | 32,32% |
| Wydatki na program „Legniczanie dają mata” | 20.880,00 | 29.120,00 | 135.000,00 | 140.470,59 | 124.305,44 | 136.288,91 | 39.812,98 | 0,00 |
| Wydatki w dziale 926 „Kultura fizyczna” [w tym Sport] | 6.154.122,51 | 6.736.711,69 | 10.156.530,69 | 12.793.005,23 | 11.934.738,53 | 11.622.872,96 | 10.194.746,19 | 12.146.445,31 |
| % wydatków na „Kulturę fizyczną” | 1.41% | 1,49% | 2,11% | 2,36% | 2,07% | 1,98% | 1,50% | 1,80% |
Wydatki ogółem budżetu miasta w roku 2022 określono na kwotę 696.844.000,00 zł. Kwotę 140.140,00 zł przeznacza się na kontynuację legnickiego programu nauki gry w szachy w edukacji wczesnoszkolnej pn. „Legniczanie dają mata”. [str.28, W dziale 801 „Oświata i wychowanie”; ROK 2022]
W sprawozdaniach wykonania budżetu nie ma informacji o wydatkowaniu środków na program [PÓŁROCZE 2022 ROK 2022]
Na rok 2023 zaplanowano ogółem wydatki budżetu na kwotę 753.886.000,00 zł. „Kwotę 36.546,00 zł przeznacza się na kontynuację przez Szkoły Podstawowe Nr 1, 2, 4, 6, 7, 9, 10, 16, 18 i 19, Zespół Szkół Muzycznych i Zespół Szkół Integracyjnych projektu pn. „Legniczanie dają mata” (…)” [str.28, W dziale 801 „Oświata i wychowanie”; ROK 2023]
Jednakże środki nie zostały wydane. „(…) na zadanie pn. „Legniczanie dają mata” zaplanowane środki nie zostały wydatkowane, a jego wznowienie zaplanowano na rok 2024.” [str.62, W dziale 801 „Oświata i wychowanie”; ROK 2023]
W kolejnych latach projekt nie był kontynuowany.
