Turniejowe bierki szachowe

Obecnie najpopularniejszymi i jednocześnie turniejowymi bierkami szachowymi są bierki typu STAUNTON. Ich nazwa wzięła się od angielskiego szachisty i publicysty, Howarda Stauntona, który w 1849 roku podpisał swym nazwiskiem komplet szachowy zaprojektowany przez Nathaniela Cooka i wyprodukowany przez Johna Jaquesa. Bierki polecił w swojej gazecie szachowej. Ich kształt stał się najpopularniejszym wzorcem bierek szachowych na świecie.

     

Wcześniej, bierki szachowe ewoluowały i stopniowo przybierały swoje współczesne formy symboliczne – król (ang. King) reprezentowany przez swoją koronę, hetman/królowa (ang. Queen) przez jej koronetkę, wieża (ang: Rook) wyewoluowała z rydwanu (ruhk)/słonia, lub mitycznego ptaka (Sinbad’s Roc lub rukh) do wieży zamkowej, goniec/biskup (ang. Bishop) opracował swoją rozszczepioną mitrę, a skoczek/rycerz (ang. Knight) przeszedł różne formy, aby stać się rzeźbioną głową konia.

Nazwa goniec została w Polsce przetłumaczona z języka niemieckiego: Läufer – goniec. Również z języka niemieckiego mamy popularnego skoczka: Springer, która to nazwa z j.angielskiego oznacza właśnie skoczka (spring – ang. sprężyna, skakać). Również polski Hetman (głównodowodzący armią) zwraca uwagę swą odmiennością językową od królowej (ang. Queen, niem. Dame), ale nawiązuje do rosyjskiej nazwy tej figury: ферзь (ferz’), słowa pochodzącego z j.perskiego (od: Wezyr) i w skrócie, odpowiadającego roli Kanclerza (dowodzącego polityką, najwyższy urzędnik). Taka językowa odmiana mogła być wynikiem rozróżnienia szachowych skrótów zapisowych, oznaczających króla-K i królową-K, także kanclerza-K (król-K, hetman-H). [zobacz też: „Wielojęzykowa terminologia szachowa” Krzysztof Pańczyk]

Bezpośrednio przed dominacją wzoru Staunton, na szachownicach używano głównie bierek w stylu St George, nazwanych tak po klubie szachowym w Londynie.

Kolejnym stylem, prawdopodobnie wzorowanym z Staunton, a używanym jako standard w obrębie Europy Środkowej, głównie pod koniec XIX wieku, aż do I wojny światowej, jest Old Vienna or Coffeehouse (staro-wiedeński lub kawiarniany). Wzorem zwieńczenia dla gońca jest tutaj biskupi biret z bąblem:

Oto przykładowe, występujące obecnie wzory bierek STAUNTON:

History of Chess – ilustrowana historia szachów